Impact lachgasverbod op vergiftigingen en lachgas-gerelateerde incidenten

- Verbod op lachgas: Impact zichtbaar, maar de cijfers stijgen weer -

Per 1 januari 2023 geldt er een landelijk verbod op recreatief gebruik van lachgas. Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) heeft deelgenomen aan een onderzoek naar de gevolgen van dit verbod, waarbij twee belangrijke bronnen zijn gecombineerd: meldingen van lachgasvergiftigingen aan het NVIC en politie-registraties van lachgas-gerelateerde incidenten.

Gevolgen voor meldingen van vergiftigingen

Het aantal lachgasvergiftigingen nam af van 144 meldingen in 2020 naar 98 in 2021 en 72 in 2022. Na het verbod in 2023 daalde het aantal meldingen sterk naar slechts 23 gevallen. Dit wijst op de directe impact van het verbod. Echter, sinds 2024 is er weer een lichte stijging: 48 meldingen in 2024 en een geschatte 61 meldingen in 2025 (schatting op basis van de eerste 9 maanden van 2025).

Lachgas wordt vaak als onschuldig beschouwd, maar intensief gebruik kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen, zoals neurologische schade door verstoring van het vitamine-B12-metabolisme. Van de 431 gemelde vergiftigingen tussen 2020 en 2025 waren de meeste gevallen bij jongeren (gemiddeld 23 jaar) en bij mannen (60%). Bij 40% van de patiënten werden symptomen van neuropathie gemeld, zoals paresthesieën, krachtsverlies en coördinatiestoornissen.

Politie-registraties

Ook de politiegegevens tonen de impact van het verbod. In 2020 werden er 41.644 incidenten gerapporteerd, waarvan het grootste deel verband hield met openbare orde (70%) en verkeer (17%). Na 2022 daalde het aantal incidenten tot 28.972 in 2022 en 9.363 in 2023, wat een aanzienlijke afname was. In 2024 is er echter een toename van meldingen naar 16.929 incidenten en naar verwachting zal dit aantal in 2025 oplopen tot ongeveer 19.477 incidenten. Verder nam na 2023 het aandeel registraties rond bezit/handel sterk toe. Dat kan deels een registratie-effect weerspiegelen: wat vóór 2023 niet als strafbaar feit kon worden geregistreerd, komt na 2023 nadrukkelijker in beeld.

_{Onderschrijft: Trendanalyse uit Hondebrink et al. Drug Policy, 2026:149:105170. doi: 10.1016/j.drugpo.2026.105170 waarin duidelijk te zien is dat het aantal vergiftigingen met lachgas èn het aantal lachgas-gerelateerde incidenten na 2023 sterk daalde, gevolgd door een stijging in 2024 en 2025.}

Praktische implicaties voor de kliniek

Gezien de stijging in incidenten na 2023, blijven medische professionals alert op het gebruik van lachgas, vooral bij patiënten met neurologische klachten. Het is belangrijk om expliciet naar lachgasgebruik te vragen, aangezien patiënten dit niet altijd spontaan benoemen. Vraag naar het aantal ballonnen, cilindergebruik, frequentie van gebruik en maak het gebruik concreet. Wees alert op tekenen van neuropathie en overweeg passende diagnostiek. In gevallen van vermoedelijke complicaties van lachgasgebruik, is het belangrijk om toxicologische expertise in te schakelen via het NVIC.

Monitoring is essentieel

Het onderzoek van het NVIC laat zien dat de daling in incidenten al voor 2023 was ingezet, met een duidelijke afname in 2023 als gevolg van het verbod. De geobserveerde stijging sinds 2024 benadrukt het belang van voortdurende monitoring. Door regelmatig te monitoren kan de effectiviteit van de maatregelen worden geëvalueerd, waarop eventueel verdere acties kunnen worden uitgezet.

Lees meer: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41576492/

L Hondebrink, JJ Nugteren-van Lonkhuyzen, IS van den Hengel-Koot, AJHP van Riel, P Jansen, MHJC Coenraads. Incidents with recreational nitrous oxide use before and after legislation: poisonings and police incidents in the Netherlands between 2020 and 2025. Int J Drug Policy, 2026:149:105170.  doi: 10.1016/j.drugpo.2026.105170.