Beantwoording van veterinaire vragen door vergiftigingencentra staat onder druk. 1 op de 5 vragen aan de NVIC-telefoon gaat over een huisdier.
Er komt een vergiftigde hond bij de dokter. Wie ondersteunt de dierenarts met betrouwbare veterinaire toxicologische informatie?
In Nederland neemt de dierenarts jaarlijks ruim 9.000 keer telefonisch contact op met het Nationaal Vergiftigingen informatie Centrum (NVIC). Het NVIC helpt dierenartsen door informatie te geven over symptomen en behandeling bij acute vergiftigingen. Het NVIC vroeg zich af hoe andere humane vergiftigingencentra in Europa omgaan met vragen over vergiftigde dieren en startte een onderzoek. (Dijkman et al. 2025)
Humane vergiftigingencentra uit 21 Europese landen hebben een vragenlijst ingevuld over hun werkwijze, ervaringen en aantallen veterinaire informatieverstrekkingen in 2022.
In Engeland en Frankrijk worden deze vragen doorverwezen naar aparte vergiftigingencentra voor dieren. Humane vergiftigingencentra in zes Europese landen beantwoorden geen vragen over dieren, terwijl in 13 landen de vergiftigingen centra , naast vragen over de mens ook vragen over dieren beantwoorden, met name over honden en katten. Tussen deze vergiftigingencentra zijn grote verschillen in het aantal veterinaire vragen dat beantwoord wordt. Er zijn centra waarbij 1 op de 1000 vragen een vraag over een dier is, maar ook centra waarbij dit 1 op de 5 is (Nederland en België). De absolute aantallen varieerden van 2 tot 8.900 vragen van dierenartsen per jaar.
Meer dan de helft van de vergiftigingencentra vinden de vragen over dieren meer belastend dan vragen over mensen. Medewerkers voelen zich niet altijd voldoende toegerust om vragen over dieren adequaat te beantwoorden, bijvoorbeeld omdat stoffen bij dieren anders kunnen werken dan bij mensen. In Nederland zijn de informatiespecialisten van het vergiftigingencentrum opgeleid om toxicologische vragen over dieren tot op zekere hoogte te beantwoorden, op basis van voorbereide informatie in de NVIC-database. Deze informatie is gecheckt door specialistische dierenartsen van de vakgroep Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht.
Naast specifieke kennis, kost deze dienstverlening ook extra tijd, wat ten koste kan gaan van de vragen over mensen. Tevens ontbreekt vaak structurele financiering voor ondersteuning van dierenartsen. Met name vergiftigingencentra met een groot aandeel vragen over dieren overwegen de veterinaire service af te bouwen of hebben deze reeds gestopt, zonder dat er een alternatieve voorziening voor de dierenartsen aanwezig was.
Onze studie laat een duidelijke behoefte zien aan betrouwbare toxicologische informatie over vergiftigingen bij dieren. Bovendien erkennen nagenoeg alle humane vergiftigingencentra uit de deelnemende Europese landen dat een veterinaire service noodzakelijk is. Het NVIC concludeert dan ook dat goede, specialistische ondersteuning bij vergiftigingen van dieren maatschappelijk relevant is, maar alleen toekomstbestendig blijft als er meer structurele aandacht komt voor financiering en opleiding, bijvoorbeeld door nauwere samenwerking met de veterinaire geneeskunde.
Om de continue groei aan vragen over dieren en daardoor toenemende druk op de telefoon te verlagen, heeft het NVIC vanaf 2020 de beschikbare en deels door de specialistische dierenartsen van de faculteit Diergeneeskunde gevalideerde veterinaire informatie toegevoegd aan haar website www.vergiftigingen.info. Sindsdien worden de dierenartsen hier zoveel mogelijk naar verwezen. Dit heeft nog niet geleid tot een significante afname van het aantal telefonische vragen, ondanks het frequente gebruik van de website door dierenartsen (meer dan 29.000 keer in 2025).
Vanwege afnemende overheidsfinanciering, waarmee het NVIC in de komende jaren te maken heeft, zal het aantal telefoontjes over dieren omlaag moeten. Het NVIC hoopt zo te voorkomen dat ze genoodzaakt is om in de toekomst de telefonische service aan dierenartsen geheel te moeten stoppen. Behalve dat vragen over dieren bijdragen aan de signaleringsfunctie van het NVIC, beseffen het NVIC ook terdege dat gezelschapsdieren het welzijn van vele miljoenen Nederlanders ten goede komt. Voor veel mensen is hun gezelschapsdier als een familielid en dierenartsen wil hier graag goed voor zorgen.
Het NVIC blijft zich vooralsnog inzetten voor ondersteuning van dierenartsen bij vragen over vergiftigingen.
Het NVIC is dag en nacht bereikbaar voor professionele hulpverleners via 088 755 8000.
Voor verdere informatie: www.vergiftigingen.info