Voedingssupplementen en aanverwante leefstijlpreparaten
In 2025 werd het NVIC telefonisch geraadpleegd over 2.485 (potentiële) vergiftigingen van mensen met voedingssupplementen.
De meeste blootstellingen betroffen voedingsstoffen (1.835 blootstellingen), zoals vitamine D-monopreparaten (917 blootstellingen, 50%). Voor voedingsstoffen werden in 2025 op www.vergiftigingen.info 2.388 ernstberekeningen uitgevoerd, waarvan 1.342 (56%) voor vitamine D-monopreparaten. Na voedingsstoffen, betroffen de meeste telefonische informatieverzoeken rustgevende/stemmingsbevorderende supplementen (352 blootstellingen), waarvan ruim de helft over melatonine bevattende preparaten ging (204 blootstellingen, 58%).
Continue monitoring uitklapper, klik om te openen
Het NVIC rapporteert twee keer per jaar aan de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) over trends in blootstellingen aan voedingssupplementen en leefstijlpreparaten voor gezondheid en sport. Vooral in de categorie leefstijlpreparaten komen sport- en afslankproducten voor die illegale ingrediënten kunnen bevatten. De rapportages aan de NVWA zijn onderdeel van de continue monitoring door het NVIC, om potentieel ondeugdelijke supplementen vroegtijdig te signaleren.
Supplementen kunnen uiteenlopende ingrediënten bevatten, van vitamines, mineralen en aminozuren, tot kruiden, paddenstoelextracten, cafeïne en andere stimulerende stoffen. De aanbieders van deze producten zijn verantwoordelijk voor de veiligheid van hun producten. Er zijn wettelijke richtlijnen voor de samenstelling van voedingssupplementen en kruidenpreparaten, al is er in Nederland geen registratie vereist en hoeft er voorafgaand aan de marktintroductie geen bewijs voor de veiligheid of effectiviteit van het product geleverd te worden. Bij ondeugdelijke producten ontstaat een gezondheidsrisico voor de consument. Ook komt de samenstelling van supplementen niet altijd overeen met de gegevens op het etiket en zijn er soms niet-vermelde geneesmiddelen of verboden ingrediënten in het supplement aanwezig [Cohen, et al., 2021, Biesterbos, et al., 2019; Roelen, et al., 2016]. Dit kan ertoe leiden dat het betreffende preparaat niet onder de Warenwet valt (zoals voor de meeste supplementen geldt), maar bijvoorbeeld onder de Geneesmiddelenwet of de Opiumwet.
Illegale supplementen uitklapper, klik om te openen
Experimentele of niet-goedgekeurde supplementen worden in toenemende mate via sociale media gepromoot, vaak door influencers, zonder vermelding van de gezondheidsrisico’s [IGJ, 2024, Pointer Checkt, 2026]. Het NVIC ziet dit terug in het aantal meldingen over deze middelen, zoals in onderstaande voorbeelden.
- In 2025 zag het NVIC een stijging in het aantal potentiële vergiftigingen met clenbuterol: er waren 15 blootstellingen in 2025, tegenover 3 tot 6 in voorgaande jaren. Clenbuterol mag in Nederland alleen gebruikt worden voor de behandeling van paarden met astma. Echter, het wordt door mensen, vaak bodybuilders, illegaal misbruikt om vetverbranding en spieropbouw te stimuleren [Dopingautoriteit]. Gebruikers lopen risico op ernstige bijwerkingen, zoals hartritmestoornissen, hartkloppingen, tremoren en een hoge bloeddruk. Een mogelijke verklaring voor de stijging in het aantal meldingen is wellicht te vinden in de grote (online) aandacht voor snel en gemakkelijk afvallen.
- In 2025 ontving het NVIC 10 vragen over gezondheidseffecten door het gebruik van DroomSap. Dit middel wordt verkocht als slaapmiddel met honing, kruiden en een lage dosis doxylamine. In Nederland mag doxylamine niet vrij verkocht worden, daarom is de aanwezigheid ervan in DroomSap niet toegestaan. Het NVIC blijft, samen met onder andere bijwerkingencentrum Lareb, waarschuwen voor de gevaren van DroomSap en andere supplementen met illegale toevoegingen [NVIC, 2025, Lareb, 2025].
- In 2025 werd het NVIC geraadpleegd over 4 soorten injecteerbare, experimentele peptiden: BPC-157, selank, GHK-Cu en melanotan. Deze middelen worden online gepromoot voor vermeende positieve effecten, zoals spieropbouw, huidverbetering en een verbeterde (mentale) gezondheid. Deze claims, en de veiligheid van deze producten, zijn echter wetenschappelijk onvoldoende onderbouwd om veilig te kunnen gebruiken in mensen. De acute en/of chronische gezondheidsrisico's van deze middelen zijn nog onbekend. Daarnaast is er twijfel over de zuiverheid van de geleverde producten; gebruikers injecteren daarom mogelijk ook andere, onbekende bestanddelen met alle risico's van dien. Omdat de gebruiker de producten zelf moet oplossen en/of injecteren is er ook risico op infecties en embolieën. Mogelijk wordt de drempel om middelen te injecteren verlaagd door toenemend gebruik van injecteerbare geneesmiddelen, zoals GLP-1 agonisten (voor diabetes en obesitas). Ook daar speelt de invloed van sociale media waarschijnlijk een rol; beroemdheden en influencers posten daar glossy filmpjes waarin het gebruik aangeprezen wordt.
Stimulerende sport- en afslankmiddelen uitklapper, klik om te openen
- Het aantal telefonisch gemelde blootstellingen aan pre-workout supplementen is toegenomen naar 37 blootstellingen in 2025.
- Ook het aantal meldingen over supplementen met pure cafeïne is gestegen ten opzichte van vorig jaar (20 blootstellingen in 2025). Dit zijn (nog) geen grote aantallen, maar deze supplementen kunnen potentieel ernstige vergiftigingen veroorzaken.
- In 2025 werd in meer dan 80% van de blootstellingen aan pure cafeïne of pre-workout supplementen aangeraden de patiënt door een (huisarts) te laten beoordelen of in het ziekenhuis te observeren.
Pre-workout en pure cafeïne supplementen worden regelmatig als los poeder verkocht, vaak met een maatschepje. Doseren middels een maatschepje geeft door afmeetfouten een hoger risico op overdosering. Bij de gevallen gemeld aan het NVIC is de inname vaak groter dan de aanbevolen dagdosering. Soms is de gebruiker er niet van op de hoogte dat er een maximale hoeveelheid wordt aangeraden op de verpakking. Maar zelfs wanneer men zich aan de aanbevolen dagdosering houdt, kunnen er ongewenste effecten optreden.
In 2025 werden er bij elf patiënten ongewenste symptomen gerapporteerd na inname van (minder dan) de aanbevolen dosering. Cafeïneproducten en pre-workout supplementen worden vaak gecombineerd met intensief sporten, wat het risico op (hart)klachten vergroot. Symptomen die gerapporteerd werden, zijn voornamelijk effecten van overstimulatie, zoals versnelde hartslag, hartkloppingen, pijn op de borst, agitatie en transpireren. Ook maagdarmklachten, hoofdpijn en tremoren worden vaak genoemd. Tevens kunnen hartritmestoornissen ontstaan bij hogere doseringen, gevoelige personen, of als er ondeugdelijke ingrediënten in zitten die niet op het etiket beschreven staan.
